Madeira in de winter: tips voor wandelen en oud en nieuw

Het weer aan de kust van december tot februari

Koud wordt het aan de kust niet: tussen 1991 en 2020 zakte het in Funchal in deze maanden nooit onder 8,7 graden. Wat ik vooral merkte, was het licht. Op 21 december, onze aankomstdag, is het in Funchal ongeveer tien uur licht, in Amsterdam 7 uur en 41 minuten. En omdat Madeira een uur achterloopt, zaten we na zevenen Nederlandse tijd nog in de avondzon op het balkon.

Zwemmen in zee van 19 tot 20 graden kan net. Bij de natuurlijke lavabaden van Porto Moniz ging Judith het water in; ik kwam tot mijn knieën. Plan er dus geen strandvakantie omheen. Vergelijk anders de Canarische Eilanden in de winter of alles bij zon in de winter.

Het weer in de bergen

Het zuiden is meestal warmer en droger. Het noorden en de bergen krijgen meer wind en regen, en mist boven terwijl het aan zee zonnig is, komt vaak voor. Op 27 december zagen we het omgekeerde: Funchal lag onder een grijs wolkendek. We reden over de snelweg naar Ponta do Sol, 25 kilometer naar het westen, en om twaalf uur zaten we daar op een terras in de zon. Om vier uur reden we terug, de wolk in.

Hoeveel kouder het boven is, heb ik zelf geschat. Oud-landmeters houden van hoogtelijnen:

De rijtijden gelden zonder verkeer. Wie met een camper over Noorse bergwegen rijdt, kent het: veel bochten, dus reken ruimer.

• Slaap aan de zuidkust, in Funchal of tussen Ponta do Sol en Calheta. Het groene noorden doe je als dagtocht: Santana is ongeveer 40 minuten rijden.
• Hangt er grijs boven Funchal, doe dan wat wij deden en rijd naar Ponta do Sol. Daar schijnt vaak de zon als de stad onder een wolk ligt.
• Neem een fleece mee, ook voor binnen. Ons appartement in Funchal had geen verwarming, en ’s avonds was het in de kamer kouder dan op het balkon.

Wandelroutes vooraf boeken in SIMplifica

Sinds 1 januari 2026 reserveer je de officiële PR-routes van het IFCN, het natuurinstituut van Madeira, vooraf online in het portaal SIMplifica. Zonder reservering lopen is een overtreding waarvoor je een boete kunt krijgen. Geld terug of omboeken kan alleen als de route officieel dicht of beperkt is; een weerwaarschuwing is nog geen sluiting.

Wij zaten er precies toen de regels ingingen. Op de avond van 1 januari boekte ik met de bergvoorspelling naast de laptop de PR1 voor de volgende ochtend. Dat kan, voor morgen of voor dezelfde dag, zolang er plek is. Een vol tijdslot is vol, maar dat risico neem ik liever dan betalen voor een ochtend in de wolken. De status per route staat op de meldingenpagina van het IFCN; die keek ik ’s ochtends voor vertrek nog een keer na.

Wandelroutes reserveren (2026)

Per route

€ 4,50; de hele PR1 € 10,50

Twee of meer routes op één dag

samen € 9, buiten de PR1

Kinderen tot en met 12 jaar

gratis, maar wel reserveren

Instaptijd

per half uur, meestal ongeveer een kwartier speling

Bij regen

geen geld terug en niet omboeken

Het vuurwerk van oud en nieuw in Funchal

Om 23.59 uur op 31 december gaat de hele baai van Funchal tegelijk aan. Het vuurwerk komt van 58 punten: 26 op de hellingen rond de stad, 25 bij Cais 8 en het strand Praia Almirante Reis, 5 op zee en 2 op Porto Santo. In 2006 kwam de show in het Guinness Book of Records als grootste vuurwerkshow ter wereld. Omdat het van alle kanten komt, kies je vooral hoe je het wilt beleven: midden in het feest in de stad, of hoger op de helling met de hele baai voor je.

Reken op wind en drukte. Op onze oudejaarsavond was er storm voorspeld; de regionale regering liet het vuurwerk om middernacht toch doorgaan, met het advies om daarna meteen naar huis te gaan. In de baai lagen elf cruiseschepen, het woei hard genoeg om het statief in de tas te laten, en na acht minuten liep de hele stad tegelijk weg.

1. 1

   Parque de Santa Catarina

   

   Hier stonden wij. Een gratis plek in de stad boven de haven, in eerdere jaren met feest voor en na middernacht. Je kijkt recht op de baai en staat midden in de menigte.

   Voor wie

   wie het feest wil en lopend terug kan

2. 2

   Miradouro Pico dos Barcelos, 355 meter

   

   Een uitzichtpunt in Santo António, met de hellingen, de stad en de baai onder je: het hele vuurwerk in één beeld. Hier sta ik de volgende keer, met het statief. Ook hier is het druk, dus wees er ruim voor middernacht.

   Voor wie

   wie de hele baai wil overzien

Miradouro dos Marmeleiros bij Monte, 383 meter

Plek

aan de Estrada dos Marmeleiros in Monte, met uitzicht over Funchal en de baai

Voor wie

wie liever nog iets hoger en boven de drukte staat

Wat ik zou doen: laat de auto staan. Het verkeer is druk, parkeren lastig en na afloop wil het hele eiland tegelijk naar huis. Wij sliepen in Funchal en liepen terug, en dat was het beste besluit van de avond. Kan dat niet, spreek dan een taxi of transfer af. Meer steden staan bij oud en nieuw vieren in het buitenland.

Kerst in Funchal

Vanaf 1 december hangt het centrum van Funchal vol lichtjes, en tot 10 januari loopt er een kerstprogramma. Het hoogtepunt is de marktnacht op 23 december. Wij liepen die avond tussen de kramen rond de markthal, en tot laat stonden de straten vol mensen. Dat de supermarkten op kerstavond vroeg sluiten en op eerste kerstdag dicht blijven, had ik gelezen en toch vergeten. Op 25 december hadden we wel wijn, maar geen brood.

• 1 december 2026: de kerstverlichting in het centrum gaat aan.
• 4 december tot 6 januari: kerstdorp voor kinderen en gezinnen op het stadhuisplein.
• 23 december: marktnacht bij de markthal Mercado dos Lavradores.
• 5 januari, 19.00 uur: driekoningenliederen op de Praça do Povo.
• 24 en 25 december: supermarkten vroeg dicht en op eerste kerstdag helemaal. Doe je boodschappen op tijd en reserveer je kerstdiner; open zijn vooral restaurants in hotels.

Een klassieker in dezelfde dagen zijn de rieten sleetjes van Monte, een vervoermiddel dat teruggaat tot de 19e eeuw. Twee carreiros in witte kleren sturen je slee de steile weg af naar beneden. Wij stonden er tussen kerst en oud en nieuw een half uur in de rij. Judith vond de afdaling het leukste van de hele dag; ik keek vooral hoe de carreiros met hun rubberen zolen remden.

Wil je met kerst vooral zon, kijk dan bij kerst in de zon.

Aankomst en huurauto

Bij onze landing op 21 december trok de piloot bij de eerste poging op. We draaiden een ruime bocht over de oceaan en stonden de tweede keer aan de grond. Harde wind kan het vliegverkeer op Madeira stilleggen: ruim een week eerder had storm Emilia in twee dagen 185 vluchten geschrapt, met windstoten boven 100 kilometer per uur op het vliegveld. Soms wijkt een toestel uit naar Tenerife. Plan daarom geen wandelreservering of andere vaste afspraak op je aankomstdag: bij een geannuleerde vlucht krijg je een wandelboeking niet terug.

Huur je een auto, kies dan een automaat. De straten rond Funchal zijn zo steil dat schakelen en optrekken op een helling geen plezier is, ook als je met een camper over Noorse bergwegen gewend bent. Dat had ik graag vooraf geweten.

Auto en aankomst

Vliegveld naar Funchal

20 tot 25 minuten, met Aerobus, taxi, transfer of huurauto

Tol

geen, alle snelwegen en hoofdwegen zijn gratis

Betaald parkeren

blauwe vakken, meestal ma-vr 8.00-20.00 uur en za 8.00-14.00 uur; zon- en feestdagen gratis

Funchal naar Porto Moniz

ongeveer 50 kilometer, rond een uur rijden