Noorwegen met de camper: onze fjordenroute in tien nachten

Setesdal en Hardanger

Na de boot wilde ik meteen zo ver mogelijk Noorwegen in. Doe het niet. Setesdal is de rustige overgang: de rivier naast de weg, rotsen die steeds hoger worden, houten huizen met grasdaken. Ik had het van tevoren uitgerekend en het klopte: 200 kilometer kost hier vier tot vijf uur, ook op de Rv9.

In het donker kwamen we aan op camperplaats Sanden Såre in Valle. Je betaalt er met PayPal of contant in een envelop; er ging 400 kroon in. Neem dus wat contant mee. De volgende dag reden we over de hoogvlakte bij Haukeli. Bij het lozingspunt daar leeg je je cassette gratis, twee kilometer verder kost het 25 kroon. Judith vond dat ik daar geen punt van moest maken. Ik maakte er geen punt van. Maar 25 kroon is € 2,31.

Maandag regende het, en langs de Rv13 naar Odda kwam het water overal van de bergen. Låtefossen stortte zo hard naast de stenen brug omlaag dat de nevel over de Doerak trok. Ik stond er in mijn regenjas en vond het de mooiste stop van de dag.

Langs de Sørfjord hingen de appelbomen vol. Judith kocht bij een boerderij aan de weg een fles cider, en die hebben we pas in Lærdal opengemaakt. Wij reden na een halve dag door, en dat was te snel. Met twee nachten hoeft de camper op de tweede dag nergens heen: een korte wandeling, boodschappen en een avond aan het water.

Aurland of Flåm als basis

Wij sliepen in Gudvangen en daarna in Flåm, elk één nacht. Flåm Camping was met 570 kroon onze duurste nacht. Te duur, vond ik, maar je staat wel midden in het dorp. Op dinsdag lag er een cruiseschip aan de kade, en de rij bij de Flåmsbana was daarnaar. Zonder reservering kwamen we er niet in.

Volgende keer kies ik één adres en blijf ik drie nachten. De Nærøyfjord, Stegastein en de Flåmsbana liggen allemaal binnen een korte rit, dus je kiest elke ochtend wat bij de lucht past. Aurland neem ik als het fjord zelf het doel is: het is rustiger en ligt aan het water, met Stegastein recht erboven. Flåm is drukker, maar handig als de trein en de boot je hoofdplannen zijn. Je betaalt daar vooral voor het gemak dat de camper twee dagen kan blijven staan.

De helderste dag bewaar ik voor het uitzicht bij Stegastein, eventueel met daarna een stuk van Aurlandsfjellet. Op de andere volle dag kies je tussen de Nærøyfjord vanaf het water en de Flåmsbana; doe er één van de twee. Daaromheen houd ik tijd vrij om langs het water te wandelen, laat te lunchen of de camper te laten staan. Hetzelfde fjord ziet er ’s ochtends in de nevel anders uit dan in het late middaglicht.

Uitzichtpunt Stegastein

Het houten platform steekt de lucht in boven de Aurlandsfjord. Beneden aan de oever zie je een stuk water; hierboven zie je het hele fjord, de bocht richting de Sognefjord en hoe klein de dorpen zijn tegen de bergwanden. Daarvoor ga je omhoog; een bergtocht hoef je er niet aan vast te knopen.

De weg vanuit Aurland heeft lange stukken waar maar één auto past. De Doerak is 5,94 meter en ik heb er geen moeite mee, maar het achteruitrijden voor die grote camper was geen pretje, en tegenliggers rijden er soms te hard. Met een grotere camper zou ik hem beneden laten staan en de bus nemen. Dan kun je boven aan de reling rustig kijken zonder aan de terugrit te denken.

Ik bleef tot het laatste licht, en dat betaalde ik terug op de weg naar beneden: 30 kilometer per uur, want in de herfstschemering steekt wild over. Die nacht ging in de Doerak voor het eerst de kachel aan, bij net geen 2 graden. In september worden de avonden snel korter. Wil je ontspannen beneden komen, ga dan wat eerder omhoog.

De Nærøyfjord vanaf de kade en vanaf het water

Op Gudvangen Camping stonden we op een houten vlonder aan het eind van de Nærøyfjord. Om kwart voor zeven stond ik op de kade. De bergwanden sluiten het water daar bijna in, en de zon kwam pas uren later over de rand. Mijn foto’s van een fjord in de schaduw zijn beter dan ik had verwacht.

Maar vanaf de kade zie je alleen de eerste bocht. Het stel naast ons was de dag ervoor met de boot gegaan en vertelde over watervallen die langs de rotsen omlaag gleden en wanden zo dichtbij dat je je hoofd in je nek legt. Volgende keer ga ik op het water. Bedenk wel vooraf waar je opstapt en hoe je terugkomt bij de camper: een losse overtocht, een rondvaart en een combinatie met vervoer over land zijn drie verschillende dagen.

Kies je liever de trein, geef die dan dezelfde ruimte. De Flåmsbana klimt vanaf het fjord de bergen in, langs steile hellingen en watervallen, en is een doel op zichzelf. Reserveer hem ruim vooruit en kijk of er die dag een cruiseschip ligt. Een stel op de camping in Flåm ging met de trein omhoog en met de zipline omlaag, en had achteraf liever gelopen. Een fjordboot én de trein én Stegastein op één dag levert vooral een dag vol vertrektijden op.

Van Aurland naar Lærdal: Aurlandsfjellet of de tunnel

Tussen Aurland en Lærdal kun je twee heel verschillende ritten maken. Aurlandsfjellet gaat over de kale hoogvlakte: geen bomen meer, alleen rotsen, meertjes en een weg die zelf het uitje is. Wij sliepen daarboven op rustplaats Flotane, en ’s nachts was het er doodstil. Om half twaalf stond mijn statief naast de Doerak, want de Kp-waarde liep op naar 4,7. Rond middernacht brak er een gat in de wolken, groot genoeg voor een handvol sterren. Ik maakte veertig opnamen richting het noorden. Op geen enkele stond groen.

Toch zou ik de bergroute weer nemen, ongeveer 47 kilometer, als de weg open is en het zicht goed. Een vaste overnachting plan ik er niet meer: je cassette legen mag er niet, en daarvoor waren we eerst via Voss naar Gudvangen gereden.

De Lærdalstunnel is de praktische keuze als het boven slecht weer is of de bergweg dicht. Hij is ongeveer 24,5 kilometer lang, en onderweg rijd je door verlichte grotten in blauw en oranje, waar het even lijkt alsof het ochtend wordt onder de berg. Voor de donkere tunnels onderweg leerde ik een trucje: zonnebril op bij het waarschuwingsbord, af bij de ingang. Je ogen wennen dan sneller. Bij Håbakken, vlak bij de tunnelmond, kun je grijs- en zwartwater lozen.

De staafkerk van Borgund

Na al die dagen met bergen en water kijk je bij de donkere staafkerk van Borgund naar details: daken die als schubben op elkaar liggen, drakenkoppen op de nokken en houtwerk dat al eeuwen tegen de Noorse winters bestand is. Wij stonden de nacht ervoor met een paar andere campers vrij bij Vindhella, en zaterdagochtend fotografeerde ik de kerk voordat er iemand anders voor stond.

Onderweg erheen zette ik de Doerak op Koren rasteplass, een smalle plek tussen rotswanden, te dicht tegen de wand. Toen Judith de luifel uitdraaide, bleef er een hand ruimte over. Ze heeft er niets van gezegd, wat erger was. Combineer de kerk met een wandeling rond Vindhella als het weer het toelaat. Voor een bezoek binnen heb je de seizoensopening nodig; leg die naast je septemberdata.

Sogndal en de pont over de Sognefjord

Vanaf Lærdal steek je met de pont Fodnes–Mannheller de Sognefjord over richting Sogndal. Het is een kwartier varen. Ik stapte uit de camper, ging aan de reling staan en zag het breedste fjord van de reis nog één keer vanaf het water. De lengte wordt bij het oprijden bepaald, en met de fietsendrager was ik boven de 6 meter uitgekomen. Daarom bleven de fietsen thuis.

Op Kjørnes Camping hadden we halverwege september een eigen plek aan het water, zonder stroom, en het terrein was bijna leeg. Daarna reden we via Fjærland naar het skicentrum Hodlekve, stil op de schapenbellen na. Allebei mooi, maar met tien nachten is dit de stop die ik als eerste zou schrappen. Twee ontspannen laatste dagen leveren meer op dan nog één camping aan het fjord, zeker met de rit naar Larvik en Duitsland nog voor de boeg.

Met de boot naar Noorwegen en terug

Vanuit de Eemshaven vaart geen boot meer naar Noorwegen, dus wij reden naar Hirtshals. Hirtshals–Kristiansand past ook het best bij Setesdal: je rijdt van de boot zo het dal in. De snelle Fjord FSTR van Fjord Line doet er ongeveer 2 uur en 25 minuten over, maar vaart volgens een seizoensdienstregeling. Bouw je route dus rond de afvaart die je in september echt kunt boeken. Judith ging midden in het schip zitten tegen de zeeziekte, en dat ging goed.

Terug namen we Larvik–Hirtshals met Color Line, de SuperSpeed, ongeveer 3 uur en 45 minuten. Dat was netto zo’n € 28 duurder dan terugrijden naar Kristiansand. Voor ruim tweeënhalf uur minder rijden betaal ik dat graag. Slaap de laatste nacht vlak bij de haven.

Vergelijk bij Fjord Line en Color Line steeds dezelfde combinatie: vertrekdag, aantal personen, totale lengte en hoogte van de camper. Kijk bij Fjord Line ook op de Noorse site; voor hetzelfde camperpakket betaalden wij daar ongeveer € 148 in plaats van € 192. Een goedkoop tarief op een andere datum helpt weinig als je daarvoor je laatste twee vakantiedagen moet omgooien.

Wat tien nachten met de camper kostten

Ik reken graag tot op de euro. Tien nachten kostten Judith en mij ongeveer € 1.460 aan boten, diesel, ponten en campings, zonder boodschappen en zonder de tolfactuur die nog moet komen. Wat me verbaasde: van de diesel ging bijna 60 procent op buiten Noorwegen. Met een korte buscamper of een lange camper met fietsendrager kom je op een ander bedrag uit, dus reken het zelf na in deze volgorde:

1. Begin bij de overtochten. Vraag de totaalprijs voor alle reizigers en de camper, inclusief eventuele maaltijden of extra’s.
2. Tel de kilometers vanaf huis tot Hirtshals én weer terug mee, met het verbruik van je eigen voertuig.
3. Gebruik voor elk van de tien nachten het tarief voor jouw camper en gezelschap, en kijk of stroom en douches erbij zitten.
4. Noteer voor tol en ponten de route en de voertuigklasse. De fietsendrager kan invloed hebben op de lengte waarmee een pont rekent.
5. Dan de vakantie zelf: boodschappen, een fjordboot, de trein, entree en een keer uit eten komen daar nog bij.

Voor tol met een buitenlands voertuig staan de mogelijkheden bij AutoPASS; mijn tolbadge kwam drie dagen voor vertrek binnen. Het systeem voor AutoPASS-veerponten is een aparte keuze. Ik opende een ferjekonto en betaalde 2.200 kroon vooruit, om op onze ene pont heen en terug ongeveer € 5 te besparen. Voor één pont kijk je dus beter naar de voorwaarden dan naar het kortingspercentage.

Noorwegen met de camper in september

Halverwege september waren de campings leeg en stond er bij Stegastein geen rij. De appels hingen aan de bomen in Hardanger en op de hoogvlakte kleurde het eerste struikgewas rood. Het weer wisselde wel: reken op om de dag regen. Op een regendag zijn de watervallen van Hardanger op hun best, terwijl laaghangende wolken zonde zijn van een bergweg. Met twee of drie nachten op één plek draai je die volgorde om. Dat hebben wij te weinig gekund.

Neem warme lagen en regenkleding mee en reken op koele nachten, zeker hoger in de bergen. Het noorderlicht zou ik zien als een toevallige bonus, en dat zeg ik als fotograaf. Een hoge Kp-waarde betekent niets als het bewolkt is. Wil je het echt zien, trek er dan een eigen reis voor uit.

Korter of langer?

• Wil je minder rijden, schrap dan Sogndal en gebruik die nacht om de terugweg naar Larvik te verdelen.
• Heb je meer tijd, geef dan eerst Hardanger en de Aurlandsfjord een extra nacht, voordat je nieuwe stops toevoegt. Wij gaan de volgende keer drie weken: de boten en de diesel tot Hirtshals en terug kosten hetzelfde, hoe lang je ook blijft.
• Meer ideeën voor een volgende reis staan bij de reisverslagen en routevoorstellen.